Merenje i kontrola kvaliteta

Merenje i kontrola kvaliteta

Merenje predstavlja skup aktivnosti čiji je cilj dobijanje vrednosti merne veličine (fizičke veličine). Značaj merenja kao praktične tehničke delatnosti od prvenstvene je važnosti kako u svakodnevnom životu tako i u svim područjima privrede i nauke.

Industrijska proizvodnja zahteva česta merenja. U tehničkoj dijagnostici se vrše merenja u cilju utvrđivanja stanja tehničkih sistema. Nakon konstrukcije novog proizvoda vrše se ispitivanja karakteristika prototipnog rešenja. Kontrola i merenje se vrše u svrhu automatskog upravljanja procesima. Bez merenja se ne može zamisliti kontrola kvaliteta proizvoda kao uslov za njegovu prodaju. U tehnici i tehnologiji proizvodnje različitih mašina i uređaja koriste se različite metode i sistemi ocene karaktera proizvoda. Kvalitet proizvoda može se ogledati kroz geometrijsku tačnost, kvalitet površina, hemijskog sastava i mehaničkih karakteristika materijala. 

 


Kvalitet proizvoda je i direktna posljedica tačnosti tehnoloških procesa. Osnovne fizičke veličine se koriste za identifikaciju i kvalifikaciju kvaliteta proizvoda (dužina, masa, vrijeme, sila, pritisak). U različitim granama nauke i tehnike treba merenje istih fizičkih veličina provoditi jedinstvenim postupcima mjerenja i kontrole. 
Nauka o merenju, u principu, obuhvata  principe i metode merenja, sredstva za izvođenje merenja i kontrole. To su potrebni uslovi kojima se obezbeđuje jedinstvo mera i merenja, tačnost izrade proizvoda i stabilnost i tačnost proizvodnih procesa. 

Osnovni zadaci merne tehnike 

  • Razvoj generalne teorije merenja, 
  • Utvrđivanje jedinica fizičkih veličina i njihovih sistema, 
  • Razvoj pouzdanih etalona mernih jedinica metoda i postupaka njihovog čuvanja i reprodukovanja, 
  • Razrada metoda, postupaka, tehnika i sredstava izvođenja merenja i kontrole fizičkih veličina, 
  • Razrada metoda ocene greške merenja, stanja i tačnosti sredstava merenja i kontrole, 
  • Razvoj ekspertnih sistema obezbeđenja potrebne tačnosti merenja i kontrole i upravljanja proizvodnim procesima, 
  • Razvoj metoda postizanja jedinstva mera i merenja i realizacija 
  • Aktivnosti usmerene ka povećanju tačnosti, pouzdanosti i proizvodnosti merenja i kontrole. 
  • Informacije o proizvodu ili procesu dobijaju se merenjem u toku faza izrade proizvoda ili odvijanja procesa. To se može ostvariti različitim metodama i primenom različitih mernih sredstava i uređaja. 

 

Nauka o merenju nije rezervisana samo za naučnike već je od vitalnog značaja za sve: 

  • ekonomski uspeh nacije zavisi od sposobnosti proizvođača i trgovine da precizno naprave i testiraju proizvode i komponente 
  • navigacioni sateliti i sistemi, korelacija međunarodnog vremena čine tačnu lokaciju mogućom i omogućavaju kompjuterskim sistemima da navode avione i svemirske letilice 
  • zdravlje ljudi zavisi od tačne dijagnoze i pouzdanih merenja parametara leka 
  • poverenje potrošača i kupaca u trgovini 

Metrologija je nauka o merenjima i rešava tri osnovna zadatka: 

  • Definisanje međunarodno prihvaćenih mernih jedinica 
  • Realizacija mernih jedinica (etaloni) 
  • Ustanovljavanje lanca merne sledivosti uz dokumentovanje mernih nesigurnosti 

Metrologija se može podeliti na: 

  • Opsta metrologija bavi se problemima merenja i kontrole povezanim sa svim metrološkim oblastima bez obzira na fizičke veličine merna sredstva. Bavi se pojmovima, pravilima i principima. Proučava: sistem jedinica merenja, greške merenja, metrološke karakteristike mernih sredstava, teorije i informacije o merenju. 
  • Primenjena metrologija se bavi problematikom merenja u jednoj jedinoj karakterističnoj oblasti. Tu spada merenje i kontrola poznate i definisane jedne ili više fizičkih veličina. 
  • Tehnička metrologija obuhvata probleme merenja u tehnici u kojoj su zastupljene sve metrološke oblasti sa odgovarajućim mernim sredstvima i mernim metodama. 

Propisi za merila treba da garantiraju tačne rezultate mjerenja u: radnim uslovima, tokom celog perioda upotrebe merila, unutar zadatih dopuštenih grešaka. S tim u vezi zahtevi definisani zakonskim propisima odnose se na: merila, metode mjerenja, pakovane proizvode.  

Merna tehnika se može podeliti na sledeća osnovna područja: 

  • precizna merna tehnika (merenje merila, kontrola etalona) 
  • laboratorijska merna tehnika (razvoj merila i mernih metoda) 
  • industrijska merenja (proizvodnja, trgovina, promet itd.). 

Merenja u mašinstvu su deo ispitivanja koja se vrše u svim fazama proizvodnje. 
 

Jugoslovenska 4, Beograd, Srbija
Tel: +381 (0) 11/6572-175
tehnickaskola@sezampro.rs